Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Umowa podpisana 4 grudnia 2019 roku między Instytutem Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk (IAE PAN) a Instytutem Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (IA NANU) umożliwiła rozpoczęcie trzyletniej kampanii archeologicznej, z możliwością przedłużenia badań w kolejnych latach, w starożytnym mieście Olbia w ramach Ekspedycji Archeologicznej Olbia IA NANU, kierowanej przez dr hab. Allę Buyskikh.
Głównym celem misji jest badanie części starożytnego miasta w obrębie tzw. Cytadeli Rzymskiej. Obszar objęty koncesją polskiej misji obejmuje wykop R-23, znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie wcześniejszych ukraińskich wykopów—R-25, L i L1. Teren ten nigdy dotąd nie był poddany systematycznym badaniom archeologicznym, co stwarza wyjątkową możliwość prześledzenia rozwoju miasta od jego powstania w VI wieku p.n.e. do jego opuszczenia w okresie najazdów Hunów (środek V wieku n.e.). Dzięki strategicznemu położeniu pomiędzy wcześniej eksplorowanymi obszarami mamy nadzieję nie tylko uzyskać nowe informacje dotyczące historii badanego sektora, ale także—poprzez przewidywany efekt synergii wynikający z połączenia wcześniejszych badań z analizami naszych ukraińskich partnerów—osiągnąć pełniejszy obraz Cytadeli Rzymskiej.
Pierwszy sezon wykopaliskowy pierwotnie zaplanowano na lato 2020 roku, jednak z powodu pandemii COVID-19 możliwe było jedynie przeprowadzenie badań wstępnych.
Polsko-ukraińska współpraca archeologiczna w ramach tego projektu nie tylko kontynuuje wieloletnie tradycje wcześniejszych ekspedycji badawczych w regionie, ale również stwarza możliwość pozyskania niezwykle cennych zabytków cywilizacji grecko-rzymskiej oraz rozwinięcia ważnego ośrodka naukowego zajmującego się archeologią i historią północnych wybrzeży Morza Czarnego w starożytności.
Projekt ten stanowi bezpośrednią kontynuację wykopalisk prowadzonych na tym samym stanowisku, pod tym samym kierownictwem, do końca 2018 roku przez Muzeum Narodowe w Warszawie. Szczegółowe informacje na temat badań prowadzonych do 2018 roku można znaleźć w sekcji Archiwalne misje lub na pierwotnej stronie internetowej projektu, która jednak nie była aktualizowana od końca 2018 roku.
Wybuch wojny rosyjsko-ukraińskiej w lutym 2022 roku nagle przerwał prace terenowe i uniemożliwił dalsze badania na miejscu. Jednak projekt jest kontynuowany. Obecnie, do momentu pojawienia się możliwości powrotu do wykopalisk, polski i ukraiński zespół skoncentrowały się na opracowaniu i publikacji dotychczasowych wyników badań.